Birey ve Davranış 1.ünite özet

Birey ve Davranış (2.dönem) Ders Notları, Konu Özetleri

Birey ve Davranış 1.ünite özet

Okunmamış mesajgönderen exe » Pzt Şub 27, 2012 11:18 am

Birey ve Davranış 1.ünite özet

GÜDÜLER VE GÜDÜLENME

GÜDÜ KAVRAMI

Psikolojide en önemli amaçlardan biri insan ve hayvan davranışlarının sebeplerini ortaya koymaktır.Davranışların ortaya çıkmasında ve bireyden bireye farklılaşmasında güdü kavramı önemli bir yer teşkil etmektedir.

Davranışlar her zaman güdülerle oluşur ve şekillenir. İstek ,arzu ve dürtülerle ilgili bir kavram olan güdü organizmayı uyararak organizmanın belli bir amaç doğrultusunda faaliyete geçmeisini sağlar.Güdü davranışa enerji ve yön veren güçtür.Güdü istekleri arzuları ihtiyaçları dürtüleri ve ilgileri kapsayan genel bir kavramdır.fizyolojik kökenli açlık susuzluk cinsellik gibi güdülere ise dürtü denir.Vucut süreçlerini denge durumuna getirmek için çeşitli kaynakların kullanıldığı organizmanın fizyolojik ihtiyaçları gereksinim(ihtiyaç) olarak tanımlanır

GÜDÜLENME KURAMLARI

Dürtü kuramı

İnsanların haytta kalmalrını sağlayacak temel gereksinimlerinden mahrum kalması organizmada gerilim halinin oluşmasına sebep olacaktır.Organizma gereksinmeyi gerçekleştirdikten sonra gerginlik durumu azalarak eski haline döner. Sonuç olarak organizmanın dürtü hali sonlanır.

Açlık, susuzluk cinsellik gibi fizyolojik konularda en belirgin içsel güdüleyiciler olan dürtüler ile başarı sevgi statü sosyal kabullenme gibi daha karmaşık güdüler için kullanılan gereksinim kavramı bizi amaca yönelik davranışlarda bulunmaya zorlar.

Özendirici Uyarıcı Kuramı

Bazı davranışların oluşmasında biyolojik bir unsur bulunmasına gerek yoktur.biyolojik olmayan birye cazip gelen ve onu davranışa iten unsurlar özendirici uyarıcı olarak adlandırılmaktadır .Biyolojik olarak açlık ihtiyacı yemekte giderilmiş olmasına rağmen yemek sonrası yenen kekin açlık gidermeyle ilgisi yoktur.

En uygun (Optimal) Düzeyde Uyarılma Kuramı

Organizma sürekli olarak belirli bir uyarılma düzeyinde kalmak ister belirli uyarılma düzeyinin altına düştüğünde organizma çevresinde daha çok uyarıcı arar. Organizma en uygun uyarılma düzeyinin üstünde bir uyarılma haliindeyse daha sakin bir çevre arayarak belirli bir uyarılma düzeyini sürdürmeye çalışır.Örneğin bireylerin paraşütle atlama gereksinimleri olduğu bu kuramla açıklanabilir.

İçgüdü Kuramı

belirli bir türün tümü yansıtan karaktersitik davranış yapıları içgüdü olarak tanımlanmaktadır.Leyleklerin mevsime gore göç etmesi örümceklerin ağ örmeleri belirli bir türe özgü davranış yapılarını ortay koymaktadır.insanlar bir çok davranışı doğuştan değil sonradan öğrenerek şekillendirmekte ve insan ırkına özgü değil daha çok kendilerine özgü davranışlar sergilemktedir.

Bilinçdışı Güdüler

Çoğu zaman insan davranışlarının sebeplerini bilinmediği ve anlaşılmadığı durumlar söz konusudur. Bilinçdışındaki düşünce istek ve güdüler aslında yok olmaz ve varlıklarını sürdürürüler. Bu düşünce istek ve güdüler bireyler farkında olmadan onların davranışlarını yönlendirirler.

Biyolojik denge (Homeostasis) Kuramı

Organizmanın yaşamını sağlıklı şekilde sürdürebilmesi su hava temel besin maddeleri temel bazı ihtiyaç unsurlarının düzenli olarak alınmasına bağlıdır. Organizmanın bünyesine katılan maddelerin hangi yoğunluk ve ne şekilde alınacağı ve alınan bu maddelerin arasında nasıl bir denge kurulacağı homeostasis kavramıyla açıklanabilir.Sabit içsel durumu işaret eden biyolojik denge olarak tanımlanabilecek homeostasis ısıyı sürekli dengede tutan termostat gibi vucudun sürekli olarak dengede olmasını ve bir şekilde işlemsini sağlar.

GÜDÜLERİN SINIFLANDIRILMASI

Bazı güdüler biyolojik olarak tüm insanlarda görülürken bazı güdüler de toplumdan topluma değişen bir yapı gösterirler.En geçerli sınıflandırma güdülerin brincil güdüler ve sosyal güdüler şeklinde iki gruba ayrılmasıdır.

Birincil Güdüler

Her güdü her insanda aynı sonuçları doğurmamamktadır.aynı uyarıcı farklı bireylerde farklı güdüleri ortaya çıkarabiliyorken aynı güdü farklı insanlarda farklı davranışları tetikleyebilmektedir

Bir çok organizmada ortak öğrenilmemeiş belli biyolojik gereksinme durumu ile ortaya çıkıp davranışı yönlendiren güdüler birincil dürtüler olarak adlandırılmaktadır. örneğin açlık sususzluk cinsellik

Açlık ve susuzluk

Bazı araştırmacılar kandaki glikoz olarak adlandırılan basit şeker düzeyine duyarlı bir şekilde beynin bazı alanlarının uyarıldığını ileri sürmektedirler.Organizmada açlık ile ilgili tepkileri yönlendiren merkez hipotalamustur.kana doğrudan verilen insülin kandaki şeker miktarını düşürerek açlık hissine yol açmaktadır. aynı şekilde kana verilen glikozda açlık hissini ortadan kaldırmaktadır.açken midede ortaya çıkan kasılmalrın sebebinin beyindeki açlıkla ilgili merkez olduğu düşünülmektedir.

Güzel bir pastanın görüntüsü güzel kokan bir simit gibi çevresel unsurlar biyolojik süreçleri tetikleyebilir ve ani bir açlık dürtüsüne sebep olabilr Butarz yiyecek koku görüntü ve düşüncesi insülin salgılanmasına ve kandaki glikoz seviyesinin düşmesine neden olmaktadır

Vucuttaki su ve tuz dengesinin bozulması sususzlukla ilgili gereksinzin belirmesine neden olur.Susuzluk da açlıkta olduğu gibi çevreden gelen dışsal uyarıcıların etkisi altındadır.örneğin yaz aylarında buz gibi bir içecek görüntüsü

Kültür farklılıkları da her bireyde ortak biyolojik bir unsur olan açlık gereksinimin doyurulmasını etkilemektedir.Damak tadı olarak adlandırılan farkın kültüre göre değiştiğini ve açlık hissini şekilledndirdiğini unutmamak gerekir. Bazı ülkelerde bazı böcek türleri iştah açıcı olarak nitelendirilebilmektedir.

öte yandan kültür farkı ve beslenme alışkanlıkları nedeniyle günümüzde ABD toplumu gibi gelişmiş ülkelerde küçük yaşlardan başlayark aşırı kilo sorunlarının yaşandığı gorulmektedir..Sonuçta açlık gereksinimin doyurulması biyolojik unsurdan öte psikolojik sosyal ve kültürel etkilerle şekillenir.

Cinsellik

üreme davranışı ile ilgili birincil dürtü olan cinsellik biyolojik ve çevresel unsurlar tarafından uyarılarak ortaya çıkar. açlık ve susuzluk dürütüleri oragnizmanın yaşamını sürdürmesi için önemlidir cinsellik ise türün devamının sağlanması açısından öenm kaznmaktadır.

Kadın ve erkekte cinsel davranışın altında yatan en önemli biyolojik unsur testesteron hormonudur.diğer yandan bazı araştırmacılar insanlarında birçok hayvanın cinsel davranışlar ortaya koymdan önce hazırlık döneminde feromen adı verilen maddler gibi koltuklatı ve cinsel organların bulunduğu bölgede benzer kimyasallar salgıladıklarını ortay koymaktadır. cinsel heyecanın uyarılmasında beynin iç kızmında yer alan limbik sistemin etkisinin olduğu düşünülmektedir.

Açlık ve susuzluk güdüsü birey istemese gerksinim olarak çoğalmaya devam eder. Cinsellik ise uyarılma hem birey tarafından istenir başlatılır ve devamında bu gerginlik giderilmeye çalışılır.

Uyarıcı Kaynaklı Güdüler

öğrenilmemiş güdüler arasında yer alan uyarıcı kaynaklı güdüler dış uyarıcılara daha fazla bağlı olup çevreden bilgi edinmeye yöneliktir.

Araştırma ve Merak

Bir kısım araştırmalar merak kavramını yaşamın anlamını bulma yolunda bir gereksinme olarak ortaya koyarlarken bir kısmıda merak zeka ve yaratıcılıkla ilişkilendirilmiştirilerleme ve gelişmenin temeli merak ve araştırmdan geçer.

Kurcalama

birey bilmedği yeni bir cihazı kurcalayark ne olduğunu anlma yönünde kendini tatmin eder. öte yandan tesbih çekmek yüzüyüğüyle oynamk gibi durumlarda birey maddelerle kendini sakinleştirir.

Sosyal Güdüler

Öğrenilmiş güdüler olan sosyal güdüler biyolojik gereksinmelerden etkilenmelerine rağmen toplum değerleri yaşantısının etkisiyle şekillenmiş güdülerdir..Öğrenilmiş bu tarz güdülerin bireyde sıkıntı yartarak psikolojik sounların yaşanmasına neden olabilir. bu tarz gereksinimler kültürden kültüre değişebilmektedir.

Başarı Gereksinimi

Başarı gereksinmi yapılan işin en iyi şekilde yerine getirme ve sonuçları ile ilgili haz alma davranışı ile ilgilidri. başarı gereksiniminde ailenin yetiştirme tarzıda önemlidir.özellikle çocuğun küçük yaşta kendi seçimlerini yapmasına izin verilmesi kendi parasını kazanbilmesi ve insiyatif alabilmesi için bağımsız bir kişi olarak büyütülmesi başarı gereksinimin artmasına yol açar.

başarı gereksisnimin başsısızlık korkusduyla karştırılmaması gerekir.başarısızlık korkusu yüksek bireyle başarılı olmayacakları işler yerine başarı olasılığı yüksek işleri tercih eder ve başaracak yeterlilkleri olsa dahi dah üst seviyedeki işlerden kaçınırlar.

İlişki Kurma ve Bağlanma Gereksinimi

Toplumdaki diğer insanlarla ilişki kurma onlarla yakın olma gereksinimi yine insan davranışlarını şekillendiren önemli gereksinimler içrisinde yer almaktadır.. örneğin bir sosyal topluluğa üye olma dernek faaliyetlerine katılma ilişki kurma gereksiniyle ilgilidir.

Kontrol Altında Tutma Gerksinimi

bazı bireyler çevrelerindeki olaylar ve kişiler üzerinde denetim kurma onları kontrol edebilme gereksinimi duyarlar..öreneğin yaşlılık döneminde çevreleri üzerinde denetim kurma insiyatifi olan kişiler daha sağlıklı ve uzun yaşama konusunda daha avantajlıdırlar.

Ödülün Kayanağına Göre Güdülenme

Yapılan işin doğası gereği işin kendisinin ve içeriğin ödül niteliğini taşıması birey için zevk ve tatmin sağlıyorsa bu tarz ödüller içsel kaynaklı ödül olarak nitelendirilebilir.hızlı ve yeterli olma isteği gibi..Eğer davranışın gerçekleştirilmesi için dışarıdan bir ödül sunuluyor ve davranış oluşuyorsa bu durumda dışsal kaynaklı ödülden söz etmek mümkündür. bir iş yerinde fazla mesaiye prim verilmesi gibi.

Gereksinimler (İhtiyaçlar) Hiyerarşisi

Abraham maslow insan davranışlarını şekillendiren gereksinimleri bir piramit şeklinde en temel gereksinimlerden yukarı doğru en karmaşık olanına uzanan bir şekilde sınıflandırmıştır

Piramidin en alt basamağında açlık susuzluk gibi temel fizyolojik gereksinimler yer alırken Maslow piramidin en üst noktasına insanların tümüyle potansiyellerini ortaya koymaya dönük kendini gerçekleştirme gereksinimini koymuştur.sırasıyla en alt basmaktan üste1 temel fiyolojik gerksinimler, 2güvenlik, 3ait olma ve sevgi, 4değer başarı saygı 5kendini gerçekleştirmedir.

Maslowa göre piramidin alt tarfındaki gereksinimleri gidermeden üst tarftaki gereksinimleri gidermek mumkun olmamamktadır.piramidin en üst noktasına çok az kişi ulaşabilmektedir.

Piramitte bir üst basmaktaki gereksinim giderilmesinde bir sorun yaşndığında birey önceki basamağa döner ve bu dönüşler bazen birey için sıkıntılar yaratır. örneğin sevgilisinden ayrılan bir kadın sevgi ve ait olma ihtiyacı tam doyurulamadığı miçin kendisini aşırı şekilde yemeye verbilir.

Zaman zaman Maslow un gerksinimlerin hiyerarşisiile ilgili yaklaşımına eleştirler yapılmaktadır.örneğin bir anne çoğu zaman kendi yemz çocuğuna yedirir çocuğu için kariyerlerini noktalayn pek çok anne örneği bulunmaktadır

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
hazırlayan : Selma Banuşoğlu Cengiz
aöf ses,video,kitap gibi e-öğrenme ortamında bulunan kaynakları sitemizden indirmeniz yada indirdikten sonra kullanmanız ile ilgili sorun yaşarsanız aynı kaynaklara aöf e-öğrenme sayfasından da ulaşabilirsiniz.
lütfen kırık linkleri buraya tıklayarak bildiriniz
Share |


http://aofsosyoloji.wordpress.com




ONLINE DESTEK GRUBUMUZ İÇİN LÜTFEN KATILIN :https://www.facebook.com/groups/aofsosyoloji/
Kullanıcı avatarı
exe
 
Mesajlar: 2250
Kayıt: Sal Kas 03, 2009 11:18 am
Konum: İstanbul
okulunuz: Anadolu Üniversitesi AÖF
bölümünüz: Sosyoloji
sınıf: 4.sınıf
nesin sen: Admin

Re: Birey ve Davranış 1.ünite özet

Okunmamış mesajgönderen gamze tünel » Sal Şub 28, 2012 2:42 pm

ellerıne saglık arkadsım
gamze tünel
 
Mesajlar: 4
Kayıt: Cum May 20, 2011 1:08 pm

Re: Birey ve Davranış 1.ünite özet

Okunmamış mesajgönderen gamze tünel » Sal Şub 28, 2012 2:46 pm

arkadaslar büroya ıkıncı dönem kıtapları geldımı
gamze tünel
 
Mesajlar: 4
Kayıt: Cum May 20, 2011 1:08 pm

Re: Birey ve Davranış 1.ünite özet

Okunmamış mesajgönderen e-sosyolog » Çrş May 09, 2012 10:56 am

emeklerine sağlık
İnsanlarla münasebetin ateşle münasebetin gibi olsun.Çok uzaklaşma donarsın;çok yaklaşma yanarsın.

ŞADİ ŞİRAZİ
Kullanıcı avatarı
e-sosyolog
 
Mesajlar: 17
Kayıt: Prş Eyl 15, 2011 7:25 am
Konum: Kastamonu
bölümünüz: Sosyoloji
sınıf: 1.sınıf
nesin sen: Kamu Çalışanı-Sosyoloji Öğrencisi


Dön Birey ve Davranış (2.dönem)

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Google [Bot] ve 1 misafir